Drenaj Kuyusu Yapımı: Ne Zaman Gerekir, Nasıl Yapılır?

Ana Sayfa › Blog › Drenaj Kuyusu Yapımı: Ne Zaman Gerekir, Nasıl Yapılır?

Bir binanın çevresine döşenen delikli drenaj borusu, temel duvarına doğru gelen yeraltı suyunu ve sızıntı suyunu toplar. Ancak boru suyu toplamakla işini bitirmez; bu suyun bir yere gitmesi gerekir. Drenaj kuyusu, toplanan suyun buluştuğu, çökeltisinin tutulduğu ve oradan nereye gideceğinin belirlendiği noktadır.

Sahada drenaj kuyusu ihtiyacını genellikle şu belirtiler gösterir: bodrum duvarında nem ve kabarma, temel çevresinde sürekli ıslak kalan toprak, yağmurdan günler sonra bile bahçede biriken su, istinat duvarının dibinden akan su. Bu belirtilerin arkasında çoğu zaman suyu toplayan bir sistemin hiç olmaması ya da toplanan suyun gidecek yerinin bulunmaması yatar.

Temel çevresinde drenaj borusunun nasıl döşendiğini ve su almanın nedenlerini temelden su alma rehberimiz ayrıntılı olarak anlatıyor; burada odağımız, toplanan suyun gittiği kuyunun kendisi.

Aynı adla anılsalar da üç kuyu türü bambaşka işler görür. Hangisinin gerektiği; zeminin suyu ne kadar geçirdiğine, arsada yağmur suyu hattının bulunup bulunmadığına ve drenaj borusunun hangi kotta kaldığına göre belirlenir.

Uygulamada bu türler sık sık birlikte kullanılır. Örneğin temel çevresindeki borular köşelerdeki drenaj rögarlarında birleşir, oradan en alçak noktadaki pompalı kuyuya akar ve pompa suyu bahçedeki yağmur suyu hattına basar. Tasarımın doğru yapılması, her parçanın görevini bilmekten geçer.

Emici kuyu, toprağın suyu yutabildiği varsayımına dayanır. Bu varsayım yanlışsa kuyu birkaç yağmurda dolar ve içindeki su bir yere gidemez hâle gelir; daha kötüsü, su temel kotunda bekleyerek çözülmek istenen sorunu büyütür. Bu nedenle emici kuyu kararı vermeden önce sahada basit bir sızma (infiltrasyon) testi yapmayı öneriyoruz.

Büyük yapılarda ve yamaçlarda zemin etüdü raporu zaten bulunuyorsa zemin sınıfı ve yeraltı suyu seviyesi o rapordan okunur. Sahadaki test, raporun yerini tutmaz; ama küçük ölçekli işlerde emici kuyunun işe yarayıp yaramayacağını önceden gösteren pratik bir ölçüttür.

Sahada en sık rastladığımız yanlış uygulama, temel drenajının ya da drenaj kuyusu pompasının en yakın kanalizasyon rögarına bağlanmasıdır. Kısa vadede kolay görünen bu çözüm hem kurallara aykırıdır hem de binaya zarar verir. İstanbul’da şebeke ayrık sistemle planlanır: atık su bir hatta, yağmur suyu ve drenaj suyu başka bir hatta gider. İSKİ’nin atık su deşarj kuralları da yağmur suyunun ve drenaj suyunun atık su kanalına verilmesine izin vermez.

Doğru adres, varsa parselin yağmur suyu hattı ya da belediyenin yağmur suyu şebekesidir. Şebeke yoksa ve zemin uygunsa emici kuyu kullanılır. Bahçe ve temel drenajını sistem olarak kuran drenaj ustası hizmetimiz, kuyuyu da bu ayrımı koruyarak tasarlar.

Kuyunun gövdesi, türüne göre ya delikli ya da sızdırmaz seçilir. Emici kuyuda gövdenin suyu geçirmesi istenir; toplama ve pompalı kuyuda ise gövdenin sağlam olması, çökeltiyi tutması ve pompaya temiz bir hazne sunması öne çıkar.

Emici kuyu binanın dibine yapılmaz. Toprağa verilen su, kuyunun çevresinde zemini ıslatır ve yumuşatır; bu bölge temelin altına denk gelirse oturma ve nem sorunlarına davetiye çıkarılır. Kuyu, temelden yeterli uzaklıkta ve mümkünse binadan daha alçak bir kotta konumlanır. Ne kadar uzak olacağı zemin türüne, eğime ve temel derinliğine göre sahada belirlenir.

Pompalı ve toplama kuyuları ise genellikle drenaj hattının en alçak noktasına, bazen bina köşesine yakın konumlanır; bu kuyular suyu toprağa vermediği için temel açısından aynı risk taşımaz. Yeni bir binada kuyunun yeri, en kolay temel kazısı aşamasında belirlenir; kazı açıkken drenaj borusu, kuyu ve çıkış hattı aynı planla döşenebilir.

Bodrumlu binalarda temel drenajının kotu, sokaktaki yağmur suyu hattının çoğu zaman altında kalır. Bu durumda suyun cazibeyle gitmesi mümkün değildir ve tek yol, en alçak noktada bir hazne kurup suyu pompayla yukarı basmaktır. Bu hazne, pompalı drenaj kuyusudur.

Kuyuya, temiz ve az kumlu suya uygun bir dalgıç drenaj pompası yerleştirilir. Pompa, seviye şamandırasıyla otomatik çalışır: su belirlenen seviyeye çıkınca devreye girer, hazne boşalınca durur. Basma hattı, yağmur suyu hattına bağlanmadan önce yukarı kıvrılır ve bir çekvalfle donatılır; böylece pompa durduğunda hattaki su geri kuyuya dönmez. Önemli yapılarda yüksek seviye alarmı ve ikinci, yedek bir pompa eklenmesini öneriyoruz.

Drenaj pompası ile atık su pompası aynı şey değildir. Drenaj pompası temiz ya da az bulanık su için tasarlanır; pis su için öğütücülü veya katı geçişli pompa gerekir. Bodrumdaki atık suyun basılması konusunu kanalizasyon pompası sayfamızda anlatıyoruz. Pompanın elektrik bağlantısı yetkili elektrikçi tarafından yapılmalıdır; kuyu, pompa ve tesisat kısmını biz kuruyoruz.

Teslimden sonraki ilk yoğun yağışlar, sistemin gerçek sınavıdır. Bu dönemde kuyunun ne kadar sürede dolduğunu ve boşaldığını gözlemlemenizi, olağan dışı bir durum fark ettiğinizde bize haber vermenizi isteriz. Emici kuyularda suyun beklenenden uzun süre içeride kalması, zeminin tahmin edilenden daha az geçirgen olduğunun işaretidir ve erken müdahale ile çözülebilir.

Drenaj sistemi kurulduktan sonra unutulmaya en yatkın altyapı parçasıdır. Oysa toprakla temas eden her sistem zamanla ince malzeme taşır. Drenaj rögarlarının ve pompalı kuyuların tabanında biriken kum ve çamur düzenli aralıklarla temizlenmeli, pompanın şamandırası elle kaldırılarak çalışıp çalışmadığı denenmeli, kapakların açılabilir durumda olduğu kontrol edilmelidir. Yoğun yağış mevsimine girmeden önce yapılan bir kontrol, bodrumda karşılaşılacak sürprizlerin çoğunu önler.

Mevcut bir drenaj kuyusu sık doluyorsa, önce gelen borular ve çıkış hattı kamerayla incelenmeli, ardından zeminin ve kuyunun durumu değerlendirilmelidir. Çoğu zaman sorunun kaynağı kuyunun kendisi değil, tıkanmış bir drenaj borusu ya da yanlış yere bağlanmış bir çıkıştır.